AhmedMarcouch-2012A.jpg

Speeches


Havo houdt de deur dicht voor vmbo’ers
Pieter Hilhorst, de Ombudsman van de VARA, kwam vrijdagavond met een verontrustend bericht: wie als twaalfjarige een schooladvies havo misloopt, kan het vergeten om toch nog door te leren naar de havo.
 
Dat is wel eens anders geweest: vroeger was doorleren van de mavo naar de havo wel mogelijk en veel kinderen zijn de afgelopen eeuw op die manier geëmancipeerd. Nu zijn de meeste mavo’s verdwenen, vervangen door voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs, het vmbo. Ons is altijd verzekerd dat het hoogste niveau van het vmbo, de theoretische leerweg, niet onder zou hoeven doen voor de mavo. Het Rijk zou er voor zorgen dat leerlingen door konden. Waar is het misgegaan?
 
Vooral in achterstandswijken blijken leerlingen niet kunnen doorstromen. Het vmbo-t en de havo zijn nu gescheiden van elkaar, in aparte gebouwen en met een aparte schoolopbouw voor de havo. De truc die havo’s toepassen om vmbo-geslaagden buiten te houden, is selectie aan de poort. Die selectie is overal anders geregeld: de ene havo stelt als toelatingseis een gemiddelde zeven voor de examenlijst, de andere havo vraagt achten voor Nederlands en Wiskunde. Daar sta je dan met je hoge IQ en diploma als je later naar de hogeschool wilt.
 
Juist in die achterstandswijken zijn de leerlingen flink de klos. „Ik zie geen enkel kind uit heel Overvecht naar de havo gaan”, vertelde een basisschooljuf in mei tijdens een bijeenkomst in Utrecht over de leerlingen uit de Utrechtse achterstandswijk. Het leek niet echt tot de aanwezige politici door te dringen.
 
Niks mis met het vmbo, landelijk gaat 60 procent van alle schoolkinderen naar het vmbo, maar als het percentage in achterstandwijken de 100 procent nadert, is er iets goed mis. Want Overvecht is niet de enige achterstandswijk waar het onderwijs dreigt te mislukken. In Amsterdam Nieuw-West gaat 90 procent van de Marokkaanse kinderen naar het vmbo. Slechts één op de tien gaat naar de havo of het vwo.
Hoe kan dat als die kinderen gemiddelde intelligentieniveaus hebben? De scholen in de Amsterdamse achterstandswijken gaven aan dat zij het predicaat ‘zwakke school’ hebben, omdat zij in ‘zwakke wijken zitten waar zwakke kinderen wonen’. De Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher zocht dit uit en kwam tot een andere conclusie. Het onderzoek wees uit dat het gemiddelde IQ in Amsterdam 100 is, zowel in welvarend Zuid als in arm West – net zoals in heel Nederland.
 
De scholen die het tegen de regel in wél goed doen in achterstandswijken, bieden een strakke structuur, kleine klassen en docenten die alle nadruk op rekenen en taal leggen. Deze scholen leveren wél kinderen af met een havo-advies.
 
Maar het algemene beeld is dus zeer verontrustend. Scholen moeten ervoor zorgen dat leerlingen kunnen doorleren, daar worden zij voor betaald. Hoe kan het dan dat scholen daar toch mee sjoemelen? En wat blijft er van de leerlingen over die niet kunnen doorleren na het vmbo? Juist, die zijn aangewezen op het middelbaar beroepsonderwijs. Hoewel sommige praktische mbo’s een goede basis zijn, blijken nogal wat mbo-opleidingen leerlingen weinig lessen Nederlands en Engels bieden. Dat wordt vaak verhuld met nepuren, zoals stageverlenging, excursies, zelfstudie of een onderwijsassistent voor de klas. Maar de leerlingen zijn de pineut. Op de hogeschool komen ze moeilijk mee vanwege een gebrek aan bagage.
 
In het land van de Hollandse Droom, waar iedereen met doorzettingsvermogen van een dubbeltje een kwartje kan worden, wordt zo een langdurige worsteling. Jongens en meisjes uit achterstandswijken gaan niet dertien jaar lang moeizaam onderwijs volgen om uiteindelijk ergens in een middelmatig betaalde baan terecht te komen. Die kunnen op straat veel makkelijker en meer verdienen met roven, helen, opslag regelen of drugs vervoeren. De brede weg via het onderwijs is geen echte concurrent van de de smalle weg naar het snelle straatgeld.
 
Leerlingen met een normaal IQ moeten meteen een havo-advies krijgen. Eventueel zou een extra jaar taalles uitkomst kunnen bieden. Dit is de zogenoemde kopklas, waar 75 procent van de leerlingen alsnog een havo-advies krijgt. Wordt het toch vmbo, dan moet een kind kunnen doorleren naar de havo. Doorleren, de slagader van onze emancipatie en vooruitgang. Dé manier om kinderen te verheffen. De Ombudsman van de VARA toont aan dat het helpt als ouders assertief zijn. Dus ga niet wachten op de minister, ga er zelf achteraan. Wie de slag van het juiste schooladvies mist, is serieus de pineut.
 
Ahmed Marcouch en Metin Celik zijn beide lid van de Tweede Kamerfractie van de PvdA.